محمد بن جرير الطبري (مترجم: جمعى از علماء در نيمه دوم قرن چهارم)
7
جامع البيان عن تأويل آي القرآن (تفسير طبرى) (فارسى)
مجلد ، هر مجلدى يك سبع تخفيف را . و باللّه التوفيق و العصمة . بدانستن فضل قرآن فضل قرآن آنست كه رسول گفت صلّى اللَّه عليه و سلّم كه خواندن قرآن و اندر يافتن و دانستن تفسير و معنى آن همتاى پيغامبرى است . هران كس كه او يك نيمهء قرآن بخواند و تفسير و معنى آن بداند چنان باشد كه نيمهاى از پيغامبرى بداند ، و هر كى جملهء قرآن بخواند و معنى و تفسير آن بداند هم چنان باشد كه همه پيغامبرى بداند . و اين بود كه پيغامبر گفت عليه السّلام : العلماء ورثة الانبياء . و هم پيغامبر گفت عليه السّلام كه پنج چيز است كه نگرستن اندر و عبادت است : اول نگرستن به روى علما از عبادت است ، و ديگر نگرستن به روى مادر و پدر از عبادت است ، و سه ديگر نگرستن در قرآن از عبادت است ، و چهارم نگرستن بخانهء كعبه اندر از عبادت است ، و پنجم نگرستن به آب زمزم از عبادت است . و چهار چيز است كه [ ايزد تعالى ] « 1 » آن را بيد قدرت خويش آفريده است : اول آدم را عليه السّلام ، و دوم قلم را ، و سهام بهشت را ، و چهارم توريت را بيد خويش نوشت و بسوى موسى بن عمران فرستاد ، و اين يد بدينجا قدرة گويند « 2 » . قصهء جمع كردن قرآن و اين قرآن جمله متفرق بوده است بدست خلق اندر ، يك يك آيت و يك يك سورت كم يا بيش ، و هيچ كس را بيشتر از ابىّ بن كعب نبود « 3 »
--> ( 1 ) ( پا . صو ) ( 2 ) قدرت بايد دانستن تا خداوند تعالى را تشبيه نكرده باشى . ( پا ) ( 3 ) و بدست هيچ كس اين تمام نبود مگر بدست ابىّ بن كعب . ( پا )